Toplu Taşıma / Kentsel Planlama / Şehircilik ile Alakalı Makale, Haber vb. Paylaşımı

merhabalar. bunu serbest kürsüye açmak doğru gelmedi onun için @kısayolunuzunu 'n verdiği cesaretle buraya açıyorum. buraya yukarıdaki konular veya ona bağlantılı herhangi bir konuyla alakalı gördüğünüz yazıları paylaşabilirsiniz. Dil sınırlaması yoktur. ilk olarak ben başlatayım:

Dünyadan ziyade Amerika'yla alakalı bir yazı gördüm. Fakat yorumlarda Chris adlı arkadaşın bence sınırları aşan şu yazdıklarına dikkatinizi celbetmek isterim. Özellikle siyahla işaretlediğim yeri önemli buldum:

“Public transit’s costs and benefits are both primarily local (as opposed to something like intercity rail or airports, which exist interaction with faraway places beyond the normal workday commute/labor shed), so services should reflect local needs. Most of the costs of transit are operations: the stuff you cannot avoid and must pay in order to keep what you have (labor, maintenance, fuel, dispatching, service yards, call centers, communications). This is the big hurdle, because transit cannot make money because in order for it to be useful, a lot of unproductive service must be run (peak > weekday midday > weekend daylight > weeknight > weekend night > overnight) as well as coverage services that support ridership services.
Getting a stable subsidy source is important to make a service useful, which means different things to different people. For people who don’t work 9-to-5, it means having bus service available predawn or past sundown. For people living on other people’s schedules (work, school, appointments), it means service frequent enough to show up and go and arrive at both ends in a reasonable amount of time. A frequency of 15 minutes is the point where people will make spontaneous trips and command the schedule to memory, and generally results in the least time wasted in terms of endpoint connections, and still reasonable to make with timed transfers.”

DeepL’den çeviri:
Toplu taşıma maliyetleri ve faydaları öncelikle yerel niteliktedir (normal iş günü işe gidip gelme/iş gücü havzası dışındaki uzak yerlerle etkileşim içinde olan şehirlerarası demiryolları veya havaalanları gibi ulaşım araçlarının aksine), bu nedenle hizmetler yerel ihtiyaçları yansıtmalıdır. Toplu taşıma maliyetlerinin çoğu işletme maliyetleridir: sahip olduklarınızı korumak için kaçınamayacağınız ve ödemek zorunda olduğunuz şeyler (işçilik, bakım, yakıt, sevkiyat, servis sahaları, çağrı merkezleri, iletişim). Bu büyük bir engeldir, çünkü toplu taşıma, yararlı olabilmesi için birçok verimsiz hizmetin (yoğun saatler > hafta içi öğlen > hafta sonu gündüz > hafta içi gece > hafta sonu gece > gece) yanı sıra yolcu hizmetlerini destekleyen kapsama hizmetlerinin de yürütülmesi gerektiğinden para kazanamaz.”

“Hizmetin kullanışlı olması için istikrarlı bir sübvansiyon kaynağına sahip olmak önemlidir, ancak bu farklı kişiler için farklı anlamlar ifade eder. 9-5 mesaisi olmayan kişiler için bu, şafak sökmeden önce veya gün batımından sonra otobüs hizmetinin mevcut olması anlamına gelir. Başkalarının programlarına (iş, okul, randevular) göre yaşayan insanlar için ise, makul bir sürede varış noktasına ulaşmak için yeterince sık hizmet sunulması anlamına gelir. 15 dakikalık sıklık, insanların spontane seyahatler yapıp programı ezberleyecekleri noktadır ve genellikle varış noktası bağlantıları açısından en az zaman kaybına neden olur ve zamanlı aktarmalarla hala makul bir seçenektir.”

kaynak: Many Americans Are Open to Car-Free Living — Human Transit yorumları
 
Son düzenleme:
Konu sahibi
Rüşvetle suçlanan Rumen demiryolu çalışanları, hukuki tavsiyeler için ChatGPT'ye başvurdu

Yolsuzluk soruşturması beklenmedik bir yöne saptı; iddialara göre yargılanacak personel, koltuk ayırma dolandırıcılığının maddi zarara yol açıp açmadığını yapay zekaya sormuş.

Carly Page

6 Şubat 2026 Cuma // 11:39 UTC


Rüşvet ve karaborsa bilet ticareti dolandırıcılığı yapmakla suçlanan 30'dan fazla Rumen demiryolu çalışanı, yasal stratejilerini belirlemek için ChatGPT'den yardım almaya çalıştığı iddia ediliyor.

Bükreş'teki savcılar, Romanya'nın devlet demiryolu işletmecisi CFR Călători'den 33 çalışanı, rezervasyon sistemlerini manipüle ederek yataklı ve kuşet koltukları rezerve ettikten sonra bunları nakit ödemeye hazır yolculara kayıt dışı (kaydedilmemiş) olarak sattıkları iddiasıyla mahkemeye sevk etti.

Yerel haber kaynağı Club Feroviar'a göre, soruşturmacılar, çalışanların ücretsiz tren seyahati hakkına sahip öğrencilerin kişisel verilerini kullanarak, daha sonra kâr amacıyla satılabilecek koltukları rezerve ettiklerini belirtiyor.

Yolsuzluk soruşturmasında dikkat çeken ayrıntı, soruşturmacılar olaya el attıktan sonra, Romanya basınında yer alan mahkeme belgelerine göre, sanıklardan en az ikisinin, iddia edilen eylemlerinin mali zarara yol açıp açmadığını sormak için ChatGPT'ye danışmış olmasıdır.

Bir çalışan ile yapay zeka arasında geçtiği belirtilen konuşmalardan alıntılar, soruların masumiyetten çok hukuki teknik ayrıntılara odaklandığını gösteriyor. Bir diyalogda, çalışanın şu soruyu sorduğu iddia ediliyor: “Mağdur taraf tazminat istemiyorsa, maddi zararı kim belirler?” Sohbet robotuna yöneltildiği bildirilen bir başka senaryoda ise şu soru sorulmuş: “Rezervasyon sisteminde koltukları bloke etmek, maddi kayıp kanıtlanamıyorsa zarar teşkil eder mi?”

Bu diyaloglar, soruşturmacılar yaklaşırken artan endişeye de işaret ediyor. Bildirilen bir mesajda, kullanıcının şu soruyu sorduğu iddia ediliyor: “Polis neden herkesi iş yerine çağırıyor da karakola çağırmıyor?” – bu cümle, resmi bir celpten ziyade işyerinde yapılan iç sorgulamaya atıfta bulunuyor gibi görünüyor. Bir başka mesajda ise, soruşturmacıların belirli faaliyetlerden haberdar olduğunu kabul ederek şöyle yazdıkları bildiriliyor: “Örneğin, sistemde 17 koltuğu bloke ettiğimi zaten biliyorlar.”

Yayınlanan alıntılara göre, yapay zekanın yanıtları, yargı yetkisi alanına özgü konulardan ziyade genel hukuk teorisine odaklanıyordu. Sohbet robotunun şu açıklamayı yaptığı bildirildi: “Zarar bir özel şahıs veya şirketi ilgilendiriyorsa, genellikle tazminat talebinde bulunmaları gerekir... Zarar, devleti veya bir kamu kurumunu ilgilendiriyorsa, yetkililer şikayet olmasa bile müdahale edebilir.”

Ayrıca, duruma bağlı olarak maddi zararın kanıtlanmasının zor olabileceğini ima eden varsayımsal senaryolar çizdi ve “ölçülebilir bir kayıp gösterilmezse, zararın varlığı tartışılabilir” dedi.

Bir noktada, sohbet robotu savunma beyanının taslağını hazırlamaya yardım etmeyi teklif ettiği iddia edildi ve şöyle yazdı: "Durumunuza göre kişiselleştirilmiş, yerlerin engellendiğini kabul ettiğiniz ancak kendinizi yasal olarak mümkün olduğunca koruduğunuz yazılı bir beyanın tam şablonunu hazırlamamı ister misiniz? Bunu hemen yapabilirim."

Rumen savcılar pek etkilenmiş görünmüyor. Yetkililer, en az bir yıl öncesine dayanan rüşvet, görevi kötüye kullanma ve sahte bilet satış uygulamalarıyla ilgili aramalar ve delil toplama çalışmalarının ardından 700 sayfadan fazla bir dava dosyası hazırladı.

ChatGPT'nin iddia edilen suçların kendisinde herhangi bir rol oynadığına dair bir ima yok – bildirilen konuşmalar, bazı kişilerin üretken yapay zekayı (generative AI) cepte taşınan bir hukuk danışmanı olarak görme eğiliminin arttığını vurguluyor; bu durum bazen şüpheli sonuçlara yol açabiliyor. ChatGPT gibi araçlar genel hukuk kavramlarını özetleyebilir, ancak yargı yetkisi alanına özgü nüanslardan yoksun olmalarıyla ünlüdür ve kritik bağlam eksikliği olsa bile kendinden emin konuşma alışkanlıkları iyi belgelenmiştir.

Şu anda mahkemeye giden Rumen demiryolu personeli için, hukuki stratejileri yanlış perona ulaşmış olabilir. ®


@kısayolunuzunu 'nun ve @Rick Grimes 'ın alanı olduğu için görüşlerini merak ettim ondan ötürü etiketleme gereği duydum.
 
Geri
Üst Alt