Tarsus-Kazanlı: Bitmeyen Bir Turizm Vaadinin Anatomisi
Türkiye’de bazı projeler vardır; tabelaları yapılır, haritaları çizilir, sunumları hazırlanır ama kendileri ortada yoktur. Tarsus-Kazanlı Turizm Bölgesi de tam olarak böyle bir proje: Kağıt üzerinde Akdeniz’in yeni cazibe merkezi, gerçekte ise onlarca yıldır süren bir belirsizlik alanı.
Bu hikâye sadece bir yatırımın gecikmesi değil; Türkiye’de planlama kültürü, kamu-özel sektör ilişkisi ve “mega vizyon” söylemi üzerine düşünmeyi gerektiren bir örnektir.
1. Tahsis Var, Yatırım Yok: Sistemsel Bir Çelişki
Kazanlı’da yıllar içinde yatırımcılara arazi tahsisleri yapıldı. Ancak tahsis edilen alanlarda ciddi bir inşaat faaliyeti başlamadı. Sonrasında tahsis iptalleri, dava süreçleri, yeniden ihale tartışmaları gündeme geldi.
Buradaki temel soru şu:
Eğer bir bölge gerçekten fizibil, erişilebilir ve yatırım açısından cazipse, neden yatırımcı çivi çakmaz?
Bu durum iki ihtimali düşündürüyor:
- Ya yatırımcı bölgenin gerçek potansiyeline güvenmedi,
- Ya da kamu, yatırım ortamını gerçekçi ve sürdürülebilir bir şekilde kurgulayamadı.
Her iki durumda da sorun “tekil bir firma” değil, sistem tasarımıdır.
2. Planlama mı, Bekleme Alanı mı?
Turizm bölgeleri genellikle üç temel unsurla ayağa kalkar:
- Güçlü ulaşım bağlantıları
- Altyapı bütünlüğü
- Marka stratejisi
Kazanlı ise uzun yıllar boyunca “gelecekte parlayacak bölge” olarak anlatıldı; fakat bu üç unsur eş zamanlı ve kararlı bir biçimde inşa edilmedi. Bölge, yatırım için hazır bir ekosistem olmaktan çok, “ileride değerlenecek arazi” mantığıyla ele alındı.
Bu yaklaşım Türkiye’de sık rastlanan bir planlama zaafına işaret eder:
Projeyi bir ekonomik kalkınma aracı olarak değil, potansiyel bir gayrimenkul hikâyesi olarak görmek.
3. Hukuki Belirsizlik ve Güven Sorunu
Tahsislerin iptali, mahkeme süreçleri ve yeniden ihale tartışmaları yatırım ortamı açısından ciddi bir güven sorunu yaratır. Turizm yatırımları kısa vadeli değil, 20-30 yıllık perspektifle yapılır.
Eğer yatırımcı şunu düşünüyorsa:
“Bugün aldığım tahsis yarın iptal edilir mi?”
O yatırım büyük ihtimalle başlamaz.
Devlet açısından ise durum tersine okunabilir:
“Yıllarca yatırım yapılmadıysa, tahsisi neden sürdürelim?”
Bu karşılıklı güvensizlik ortamı, projeyi fiilen kilitlemiş görünüyor.
4. Siyasi Söylem ile İdari Gerçeklik Arasındaki Uçurum
Kazanlı projesi farklı dönemlerde defalarca gündeme geldi. Açıklamalar yapıldı, umut verildi, kamuoyuna “başlıyor” mesajı verildi. Fakat uygulama aşamasında süreklilik sağlanamadı.
Türkiye’de büyük projelerin önemli bir kısmı siyasi retoriğin güçlü olduğu, ancak kurumsal koordinasyonun zayıf kaldığı alanlarda tıkanıyor. Kazanlı örneğinde de yerel yönetim, merkezi idare, bakanlık ve yatırımcı arasında uzun soluklu bir stratejik birliktelik oluşmadığı görülüyor.
Proje bir kalkınma vizyonu olmaktan ziyade dönemsel bir gündem maddesine dönüştü.
5. Asıl Soru: Kazanlı Gerçekten Turizm Bölgesi Olmalı mı?
Belki de en kritik ve en az sorulan soru bu.
Her sahil bandı turizm merkezi olmak zorunda mı?
Her potansiyel alan mutlaka otellerle mi değerlendirilmeli?
Dünya turizmi artık sadece büyük resort yatırımlarıyla ilerlemiyor. Ekoturizm, kültürel miras odaklı küçük ölçekli yatırımlar, sürdürülebilirlik temelli modeller ön plana çıkıyor. Kazanlı’nın kaderi belki de yanlış yatırım modeli tercihinde yatıyor olabilir.
Büyük ölçekli tahsis modeli yerine, etap etap ilerleyen, karma ve daha esnek bir planlama tercih edilseydi süreç farklı gelişebilir miydi?
6. Sonuç: Bir Projeden Fazlası
Tarsus-Kazanlı Turizm Bölgesi bugün fiilen başlamamış bir proje olabilir. Ancak daha önemlisi, bu proje Türkiye’de kamu planlamasının şu üç zayıf halkasını görünür kılıyor:
- Stratejik süreklilik eksikliği
- Tahsis-yatırım dengesizliği
- Hukuki belirsizliklerin yatırım güvenini zedelemesi
Kazanlı artık sadece “neden yapılmadı?” sorusunun konusu değil.
“Aslında nasıl planlanmalıydı?” sorusunun da laboratuvarı.
Belki de mesele projeyi başlatmak değil; önce gerçekten neyi, kimin için ve hangi modelle yapmak istediğimizi netleştirmek.
www.investinmersin.org