Alkaloit, doğada özellikle bitkilerde bulunan, azot içeren ve genellikle baz özellik gösteren organik bileşiklerdir. Bu maddeler çoğunlukla bitkilerin kök, yaprak, tohum veya kabuk gibi kısımlarında sentezlenir. Kimyasal yapıları bakımından karmaşık olan alkaloitler, genellikle acı tada sahip olup suda az, organik çözücülerde ise daha iyi çözünürler. Doğal olarak oluşan bu bileşikler bitkilerde savunma mekanizması olarak önemli rol oynar. Tütün, haşhaş, koka ve kahve gibi bitkilerde yüksek oranda bulunabilen alkaloitler, farmakolojik etkileri nedeniyle tıp ve eczacılık alanında yaygın şekilde kullanılır. Morfin, kafein, nikotin ve kinidin gibi bilinen birçok alkaloit tıbbi tedavilerde ve ilaç yapımında etken madde olarak değerlendirilir. Ayrıca, bazı alkaloitler zehirli özellik gösterebilir ve kontrollü kullanımları gereklidir. Alkaloitler, bitkilerin yanı sıra bazı mantar, bakteri ve hayvan türlerinde de doğal olarak bulunabilir. Bilimsel araştırmalarda bu bileşiklerin yapısı, etkileri ve kullanım alanları geniş biçimde incelenmektedir.