Başvezir

Başvezir, Osmanlı Devleti’nde padişah adına devlet işlerini yürüten ve en yüksek icra yetkisine sahip olan görevlidir. Başvezir, Divan-ı Hümayun’un başkanı olarak devletin yürütme organının başında bulunur ve padişahtan sonra en yetkili kişi olarak kabul edilir. İlk dönemde vezir unvanı ile anılan bu makam, devlet yönetiminin karmaşıklaşmasına paralel olarak “sadrazam” ve “başvezir” adlarıyla anılmıştır. Başvezir, padişahın mutlak vekili olup önemli devlet işlerinde karar alma, uygulama ve denetleme yetkilerine sahiptir. Atanması ve görevden alınması yalnızca padişahın iradesiyle gerçekleşir. Divan toplantılarını yönetmek, devletin iç ve dış siyasetini yürütmek, mali ve idari işlerde üst düzey kararlar almak başvezirin temel görevleri arasındadır. Ayrıca, gerektiğinde padişah adına ferman yayımlama yetkisi bulunur. Osmanlı yönetim sisteminde başvezirin konumu, devletin merkezî otoritesinin güçlenmesinde ve idari işlerin düzenlenmesinde önemli rol oynamıştır. Görev yaptığı dönemde “sadaret makamı” veya “babıali” olarak anılan ve yönetim merkezi olarak işlev gören bir konutta bulunurdu. Başvezirlik makamı, Osmanlı Devleti’nin sona ermesine kadar varlığını sürdürmüş ve modern anlamda başbakanlık makamının öncülü olmuştur. Terim, günümüzde daha çok tarihî ve idarî incelemelerde kullanılmaktadır.